Na końcu znajdziesz wzór wezwania ostatecznego i listę rzeczy, których zarządcy robić nie wolno.

Czy lokator musi wpuścić kominiarza i gazownika?

Tak, choć podstawa prawna zależy od tego, kim ten lokator jest. Najemca ma obowiązek udostępnić lokal w celu okresowego, a w uzasadnionych przypadkach także doraźnego przeglądu stanu i wyposażenia technicznego, w uprzednio uzgodnionym terminie. Wynika to z art. 10 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Ten sam przepis stosuje się do najemców lokali komunalnych1.

Właściciel lokalu we wspólnocie podlega art. 13 ust. 2 ustawy o własności lokali. Na żądanie zarządu jest obowiązany zezwalać na wstęp do lokalu, ilekroć jest to niezbędne do przeprowadzenia konserwacji, remontu albo usunięcia awarii w nieruchomości wspólnej, a także w celu wyposażenia budynku lub innych lokali w dodatkowe instalacje. Tu trzeba być uczciwym: przepis wprost mówi o konserwacji i remoncie, nie o kontrolach okresowych. Doktryna wywodzi obowiązek udostępnienia lokalu na czynności kontrolne i przeglądowe z wykładni celowościowej tego przepisu, a przy przewodach kominowych pomaga argument, że pion jest częścią nieruchomości wspólnej i obsługuje inne lokale. Sam fakt, że przewód nie służy bezpośrednio danemu mieszkaniu, nie przesądza o braku obowiązku udostępnienia.

W spółdzielni analogiczny obowiązek wynika z ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i ze statutu.

Kto zajmuje lokalPodstawa obowiązkuCo robisz przy odmowie
Najemca (w tym komunalny)art. 10 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorówwezwanie, zawiadomienie PINB, rozważenie wypowiedzenia najmu
Właściciel lokalu we wspólnocieart. 13 ust. 2 ustawy o własności lokaliuchwała wspólnoty, pozew o nakazanie udostępnienia lokalu
Członek spółdzielniustawa o spółdzielniach mieszkaniowych i statuttryb statutowy, następnie droga sądowa
Każdy, przy awarii grożącej szkodąart. 10 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorówwejście przy udziale policji lub straży pożarnej

Kto odpowiada, jeżeli przeglądu nie ma?

Odpowiada właściciel lub zarządca budynku, nie lokator. Coroczna kontrola instalacji gazowej i przewodów kominowych wynika z art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego i obciąża zarządzającego całym obiektem. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego podkreśla, że obowiązek ten nie spoczywa indywidualnie na każdym najemcy czy właścicielu mieszkania2.

Zaniechanie kontroli jest wykroczeniem. Zgodnie z art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego grozi za nie kara grzywny, a pracownicy organów nadzoru budowlanego mogą nakładać ją mandatem; po odmowie przyjęcia mandatu sprawę rozstrzyga sąd rejonowy.

Grzywnę płaci więc zarządca, choć drzwi zamknął ktoś inny. Dlatego terminy i próby wejścia muszą być zaplanowane i zapisane, zanim zrobi się z tego spór. Harmonogram przeglądów budynku z przypomnieniami pilnuje dat, a każdy przegląd zostaje przy budynku razem z historią.

Dokumentacja odmowy ma dla Ciebie wartość wymierną. Protokolarne odnotowanie odmowy lub nieobecności jest dowodem dochowania staranności przez zarządcę i chroni przed zarzutem zaniechania. Odmowa nie znosi obowiązku właściciela ani zarządcy, ale dobrze udokumentowane próby zorganizowania kontroli chronią go przy sporze, przy kontroli nadzoru budowlanego i przy szkodzie.

Procedura krok po kroku

1. Zawiadomienie o terminie, na piśmie. Ogłoszenie na klatce nie wystarczy przy lokalu, który już raz sprawił problem. Podaj datę, przedział godzinowy, zakres kontroli, nazwę firmy wykonującej przegląd i podstawę prawną. Zachowaj dowód doręczenia.

2. Drugi termin, wyraźnie zaproponowany. Propozycja terminu alternatywnego dla osób nieobecnych jest elementem standardowej procedury. Popołudnie lub sobota rozwiązują większość przypadków, które wyglądają na odmowę, a są zwykłym konfliktem z godzinami pracy3.

3. Protokolarne odnotowanie odmowy albo nieobecności. Wpis musi zawierać adres lokalu, datę, godzinę, dane osoby kontrolującej i powód niewykonania przeglądu. To ten jeden dokument, o który poprosi inspektor i likwidator szkody. Jeżeli przegląd robi firma pracująca w aplikacji, oznaczanie lokali niedostępnych w protokole dzieje się na miejscu, bez wieczornego przepisywania z kartki.

4. Wezwanie ostateczne, listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. W wezwaniu warto zaznaczyć, że dalsze unikanie kontaktu może skutkować skierowaniem sprawy do sądu o nakazanie udostępnienia lokalu, żądaniem zwrotu kosztów i naprawienia szkody oraz zawiadomieniem właściwych organów. Wzór znajdziesz niżej.

5. Zawiadomienie powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Gdy najemca odmawia udostępnienia lokalu do wymaganych ustawą przeglądów okresowych, zarządca powinien zawiadomić o tym organy nadzoru budowlanego. Ma to sens zwłaszcza wtedy, gdy brak dostępu uniemożliwia ocenę bezpieczeństwa obiektu. Do zawiadomienia dołącz kopie zawiadomień, wezwania i wpisu o odmowie4.

6. Pozew o nakazanie udostępnienia lokalu. Przy uporczywej odmowie właściciela lokalu jest to właściwa droga, a we wspólnocie poprzedza ją uchwała o skierowaniu sprawy do sądu. W pozwie trzeba wykazać, że wejście do lokalu jest niezbędne, a nie jedynie wygodne dla wykonawcy, więc opinia kominiarska albo wpis z poprzedniego protokołu bardzo pomagają. Takie sprawy sądy rozpoznają od lat: w jednej z nich wspólnota pozwała właściciela, który mimo prawidłowego powiadomienia o terminie i obecności w mieszkaniu odmówił udostępnienia lokalu do inwentaryzacji przewodów kominowych i przeglądu instalacji gazowej.

7. Przy najmie, rozważenie wypowiedzenia. Po wcześniejszym pisemnym upomnieniu zarządca może rozważyć wypowiedzenie najmu lokatorowi, który zaniedbuje obowiązek udostępnienia lokalu. To krok ostateczny i wymaga sprawdzenia podstawy z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów w konkretnym stanie faktycznym.

Osobna ścieżka dotyczy zagrożenia. Jeżeli pojawia się podejrzenie ulatniania gazu albo niedrożnego przewodu spalinowego, nie jesteś już w procedurze przeglądu okresowego, tylko w awarii. Przy awarii wywołującej szkodę lub grożącej jej powstaniem wejście do lokalu następuje przy udziale policji lub straży pożarnej5.

Wzór pisma: wezwanie ostateczne do udostępnienia lokalu

[Miejscowość, data]

[Nazwa zarządcy, adres]

Pan/Pani [imię i nazwisko], lokal nr [X], ul. [adres]

Wezwanie ostateczne do udostępnienia lokalu w celu przeprowadzenia kontroli okresowej

W dniach [data 1] oraz [data 2] podjęto próby przeprowadzenia w Pani/Pana lokalu kontroli okresowej instalacji gazowej oraz przewodów kominowych, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo budowlane. O obu terminach została Pani/Pan powiadomiona/powiadomiony pismem z dnia [data]. Kontrola nie została wykonana z powodu [odmowy udostępnienia lokalu / nieobecności].

Wzywam do udostępnienia lokalu w terminie [data, godziny] albo do uzgodnienia innego terminu pod numerem [telefon] lub adresem [e-mail], nie później niż do dnia [data].

Obowiązek udostępnienia lokalu wynika z [art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego / art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali].

Brak udostępnienia lokalu w wyznaczonym terminie spowoduje zawiadomienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [miasto] oraz skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego o nakazanie udostępnienia lokalu. Jednocześnie informuję, że od dnia doręczenia niniejszego pisma odpowiedzialność za skutki braku kontroli stanu technicznego instalacji w Pani/Pana lokalu obciąża osobę uniemożliwiającą jej przeprowadzenie.

[podpis]

Pismo wysyłaj listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a jego kopię podepnij pod lokal w dokumentacji budynku.

Pakiet trzech pism wysyłamy mailem: zawiadomienie o terminie przeglądu, wezwanie ostateczne i zawiadomienie do PINB. Zostaw adres w formularzu, a prześlemy je w edytowalnym pliku.

Czego zarządcy robić nie wolno?

Nie wchodź do lokalu bez zgody lokatora, kiedy nie ma awarii, nawet w asyście wykonawcy. Zarządca nie może wejść do mieszkania ani odciąć gazu na własną rękę. Wymiana zamków i wejście pod nieobecność mieszkańca przy zwykłym przeglądzie grożą zarzutem naruszenia miru domowego.

Nie strasz też karą 5000 zł. Projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów (UD313), który przewiduje grzywnę do 5 tys. zł za uporczywą odmowę udostępnienia lokalu do kontroli instalacji, trafił na Stały Komitet Rady Ministrów, a sankcję miałby nakładać nadzór budowlany po wcześniejszym pisemnym zawiadomieniu lokatora przez zarządcę. Dopóki proces legislacyjny się nie zakończy, kary 5000 zł nie można przedstawiać jako obowiązującej sankcji. Powoływanie się w piśmie na przepis, którego nie ma, osłabia całą resztę wezwania.

Jak udokumentować odmowę, żeby obroniła się przy kontroli i przy szkodzie?

Przy kontroli PINB i przy likwidacji szkody liczy się ciąg dokumentów, a nie pamięć kontrolera. Potrzebujesz czterech elementów: dowodu zawiadomienia o terminie, wpisu o odmowie lub nieobecności z datą i godziną, dowodu wysłania wezwania ostatecznego oraz protokołu z przeglądu, w którym lokal ma wyraźny status.

Tu zaczyna się część wspólna dla zarządcy i wykonawcy. Kominiarz, który robi w jeden dzień klatkę na trzydzieści mieszkań, zapisuje nieobecności na kartce i przepisuje je wieczorem. Przy stu lokalach część tych informacji ginie, a zarządca dostaje protokół, z którego nie wynika, które mieszkania zostały sprawdzone i dlaczego pozostałe nie. W ePrzeglądy wykonawca oznacza odmowę i brak dostępu w aplikacji, z dokładną datą i godziną, a lokal zostaje na liście do ponownej wizyty. Zarządca dostaje protokół zbiorczy dla całego budynku z powodem przy każdym pominiętym lokalu, zamiast dwustu osobnych plików w mailu.

Jeżeli zarządca pracuje w tym samym systemie, protokoły trafiają do niego automatycznie i przypinają się do właściwego budynku. Nikt niczego nie skanuje ani nie wgrywa.

Dla Ciebie oznacza to jedno: w dniu kontroli PINB albo w dniu szkody masz dowód, że przegląd był zaplanowany, wykonawca przyjechał, a lokal był niedostępny z winy mieszkańca.

  1. https://inspektomat.pl/poradnik/przeglad-gazowy-czy-lokator-moze-zablokowac-prawa-obowiazki/ ↩︎
  2. https://www.biznesinfo.pl/mieszkancy-dostaja-pisma-od-zarzadcow-w-mieszkaniach-ruszaja-obowiazkowe-kontrole-jb-wks-031126 ↩︎
  3. https://www.kcbo.org/baza-wiedzy/obowiazkowy-przeglad-instalacji-elektrycznej-w-mieszkaniu-i-czesciach-wspolnych ↩︎
  4. https://www.prawo.pl/biznes/o-odmowie-udostepnienia-lokalu-do-przegladow-okresowych-zarzadca-powinien-zawiadomic-organy-nadzoru-budowlanego,146671.html ↩︎
  5. https://inspektomat.pl/poradnik/przeglad-gazowy-czy-lokator-moze-zablokowac-prawa-obowiazki/ ↩︎