Do tegorocznego terminu listopadowego zostało osiemnaście dni. Poniżej wyjaśniamy, kto dokładnie podlega temu obowiązkowi, co obejmuje kontrola, kto ma zawiadomić nadzór budowlany i w jaki sposób zarządcy pilnują terminów, kiedy obiektów jest kilkadziesiąt.
Które budynki wymagają przeglądu półrocznego?
Przepis wyznacza dwa progi i odnosi je do dwóch różnych kategorii obiektów.
| Rodzaj obiektu | Próg | Terminy kontroli |
|---|---|---|
| Budynek | powierzchnia zabudowy powyżej 2000 m² | do 31 maja i do 30 listopada |
| Inny obiekt budowlany | powierzchnia dachu powyżej 1000 m² | do 31 maja i do 30 listopada |
W praktyce w grupie wielkopowierzchniowej znajdują się hale produkcyjne i magazynowe, galerie i parki handlowe, hale sportowe i widowiskowe, dworce, szpitale, duże budynki biurowe oraz część budynków wielorodzinnych. Wiaty i zadaszenia bez wyznaczalnej powierzchni zabudowy ocenia się według powierzchni dachu.
Czy bloki też podlegają przeglądom półrocznym?
Bloki podlegają, ale wyłącznie wtedy, gdy ich powierzchnia zabudowy przekracza 2000 m². Tu zaczyna się najczęstsza pomyłka w zarządzaniu nieruchomościami mieszkaniowymi.
Powierzchnia zabudowy to obrys budynku na poziomie terenu, czyli jego rzut, a nie suma metrów wszystkich mieszkań. Pięciokondygnacyjny blok z powierzchnią użytkową 3000 m² ma zwykle obrys rzędu 500–700 m² i progu nie przekracza. Przekraczają go natomiast długie budynki galeriowe i korytarzowe, popularne „mrówkowce” oraz rozbudowane układy segmentowe, których rzut liczy się w tysiącach metrów kwadratowych.
Liczenie komplikuje zabudowa segmentowa. Zgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego powierzchnię zabudowy ustala się dla obiektu samodzielnego konstrukcyjnie, czyli wydzielonego od fundamentu po dach przerwą dylatacyjną. Dwa segmenty rozdzielone dylatacją ocenia się osobno, nawet kiedy z zewnątrz wyglądają na jeden budynek. Ostateczną kwalifikację przeprowadza powiatowy inspektor nadzoru budowlanego na podstawie dokumentacji konkretnego obiektu, więc przy wartościach bliskich progowi warto mieć gotowy rzut przyziemia z wyliczoną powierzchnią.
Co obejmuje kontrola półroczna?
Zakres kontroli półrocznej jest taki sam jak zakres kontroli rocznej, ponieważ art. 62 ust. 1 pkt 3 odsyła wprost do pkt 1. Osoba kontrolująca sprawdza stan techniczny:
- elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne oraz na niszczące działanie czynników występujących podczas użytkowania obiektu,
- instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska,
- instalacji gazowych oraz przewodów kominowych, czyli dymowych, spalinowych i wentylacyjnych.
Dochodzi do tego obowiązek z art. 62 ust. 1a, o którym łatwo zapomnieć. W trakcie każdej kontroli należy sprawdzić wykonanie zaleceń z kontroli poprzedniej. Protokół listopadowy powinien więc odnosić się do zaleceń z maja i zawierać informację, co zostało zrealizowane.
Kontrola pięcioletnia, obejmująca ocenę przydatności obiektu do użytkowania, estetykę otoczenia oraz badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej, pozostaje odrębnym obowiązkiem i biegnie własnym rytmem.
Kto może przeprowadzić przegląd i kto zawiadamia nadzór budowlany?
Kontrolę wykonują osoby z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności. Przewody kominowe dymowe oraz grawitacyjne spalinowe i wentylacyjne sprawdza osoba z kwalifikacjami mistrza w rzemiośle kominiarskim, a przewody kominowe pozostałych rodzajów osoba z uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej. Stan techniczny instalacji gazowych ocenia osoba z kwalifikacjami wymaganymi przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń gazowych.
Jest jeden obowiązek, który zarządcy regularnie przypisują sobie niesłusznie. Po kontroli wielkopowierzchniowej to osoba dokonująca kontroli ma bezzwłocznie i pisemnie zawiadomić organ nadzoru budowlanego o jej przeprowadzeniu. Odpowiedzialność leży po stronie kontrolera, a nie zarządcy. Zarządca powinien natomiast zadbać o jedną rzecz praktyczną, czyli wziąć od wykonawcy kopię zawiadomienia razem z protokołem. Przy kontroli PINB kopia w dokumentacji obiektu oszczędza tygodnie wyjaśnień.
Dlaczego termin 30 listopada 2026 jest ważniejszy niż poprzednie?
Tegoroczny przegląd jesienny to ostatnia kontrola, której wynik trafia do papierowej książki obiektu budowlanego. Od 1 stycznia 2027 roku wszystkie książki obiektów objętych obowiązkiem mają być prowadzone wyłącznie w systemie c-KOB, czyli w Cyfrowej Książce Obiektu Budowlanego prowadzonej przez GUNB. Obiekty oddane do użytkowania po 1 stycznia 2024 roku prowadzą książkę cyfrową już teraz.
Dla zarządcy oznacza to konkretne zadanie na grudzień. Protokoły z listopada muszą być kompletne i czytelne, zanim historia obiektu zostanie przeniesiona do systemu cyfrowego. Braki, które dotąd leżały rozproszone w segregatorach, przy migracji stają się widoczne na pierwszy rzut oka.
Co grozi za przekroczenie terminu?
Niewykonanie kontroli okresowej z art. 62 ust. 1 jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny na podstawie art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego. Odrębnie, za nieutrzymywanie obiektu w należytym stanie technicznym, art. 91a przewiduje grzywnę nie mniejszą niż 100 stawek dziennych, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Dotkliwsze bywają jednak skutki poza postępowaniem karnym. Ubezpieczyciel po szkodzie sprawdza aktualność przeglądów i brak protokołu daje mu podstawę do zakwestionowania wypłaty odszkodowania. Przy obiekcie wielkopowierzchniowym kwota sporu idzie w setki tysięcy złotych.
Jak nie przegapić terminu, kiedy obiektów jest kilkadziesiąt?
Zarządcy rzadko zapominają o samym obowiązku. Problemem jest rozproszenie informacji: daty w arkuszu kalkulacyjnym, protokoły w skrzynce mailowej, a część dokumentacji wyłącznie w wersji papierowej u wykonawcy. Majowy przegląd bywa zrobiony i nieudokumentowany, a listopadowy umówiony i niewykonany, przy czym jedno i drugie wychodzi dopiero przy kontroli.
3 nawyki ograniczają to ryzyko najbardziej.
Harmonogram prowadzony dla obiektu, nie dla roku. Każdy budynek ma własne terminy roczne, półroczne i pięcioletnie, a te daty rozjeżdżają się po kilku latach eksploatacji. Zestawienie zbiorcze dla całego portfela maskuje pojedyncze obiekty, które wypadły z cyklu.
Przypomnienia ustawione z wyprzedzeniem, nie na dzień terminu. Kominiarz z uprawnieniami w listopadzie ma pełny grafik. Przypomnienie wysyłane sześć tygodni wcześniej daje czas na umówienie wykonawcy, a przypomnienie z 28 listopada daje tylko świadomość, że termin przepadnie.
Protokół trafiający od wykonawcy prosto do zarządcy. Największa luka powstaje między wykonaniem kontroli a jej udokumentowaniem. Dokument przepisywany wieczorami z kartki do systemu trafia tam z opóźnieniem albo nie trafia wcale.
Ten ostatni punkt zbudowaliśmy w ePrzeglądy jako jeden przepływ. Wykonawca wypełnia protokół w aplikacji na miejscu, również bez dostępu do internetu, dodaje zdjęcia i zamyka dokument u klienta.
Protokół pojawia się u zarządcy od razu, przypisany do konkretnego budynku, razem z historią poprzednich kontroli i statusem zaleceń. Terminarz pilnuje dat majowych i listopadowych dla całego portfela, a przypomnienia przychodzą wtedy, kiedy jest jeszcze czas umówić wykonawcę.
Zobacz, jak działa terminarz przeglądów w ePrzeglądy
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, art. 62 ust. 1 pkt 1–3, ust. 1a, ust. 4–6, art. 91a, art. 93 pkt 8
- Cyfrowa Książka Obiektu Budowlanego, harmonogram wdrożenia i komunikaty
- Stanowisko GUNB w sprawie liczenia powierzchni zabudowy dla obiektów wydzielonych dylatacją, omówione w miesięczniku Inżynier Budownictwa wydawanym przez Polską Izbę Inżynierów Budownictwa



