Na jakim etapie są przepisy?

Projekt nie jest ustawą. Przeszedł przez rząd i trafił do Sejmu, ale do wejścia w życie potrzebne są jeszcze trzy kroki: uchwalenie przez Sejm, rozpatrzenie przez Senat i podpis Prezydenta. Urzędy nie mogą stosować nowych procedur, dopóki ustawa nie zostanie opublikowana.

EtapData
Stały Komitet Rady Ministrów25 czerwca 2026
Komisja Prawnicza RCL, uzgodnienie merytoryczne13 sierpnia 2026
Rada Ministrów6 października 2026
Wpływ do Sejmu, druk nr 32338 października 2026
Skierowanie do opiniowania15 października 2026
Sejm, Senat, podpis Prezydentaprzed

Skąd wziął się problem z gruntami?

W okresie PRL i w pierwszych latach po 1989 roku spółdzielnie dostawały grunty od państwa lub gminy. W części przypadków nigdy nie doszło do formalnego ustanowienia użytkowania wieczystego ani przeniesienia własności. Budynki stoją więc na gruntach, do których spółdzielnia nie ma trwałego tytułu.

Koszty ponoszą mieszkańcy. Bez tytułu spółdzielni do gruntu nie da się założyć księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Bez księgi wieczystej bank nie udzieli kredytu z hipoteką. Mieszkanie można sprzedać, ale tylko komuś, kto ma gotówkę, co realnie obniża jego cenę.

Co przewiduje projekt?

Spółdzielnia dostanie ustawowe roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o nieodpłatne przeniesienie własności stojących na nim budynków. Rozwiązanie obejmie też grunty w granicach faktycznego posiadania spółdzielni.

Zmienia się droga dochodzenia tego prawa. Dotychczas spółdzielnie szły do sądu cywilnego, a projekt otwiera ścieżkę administracyjną. Przy gruntach Skarbu Państwa pierwszą instancją będzie starosta, przy gruntach samorządowych odpowiedni organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego. Projekt przewiduje też możliwość zaskarżenia bezczynności organu.

Użytkowanie wieczyste kosztuje. Jest opłata pierwsza i są opłaty roczne. Projekt dopuszcza bonifikaty od opłaty pierwszej, ale nie zwalnia z niej nikogo automatycznie.

Kogo to naprawdę dotyczy?

Skala jest mniejsza, niż sugerują nagłówki o rewolucji dla spółdzielczości. Według szacunków resortu chodzi o około 120 spółdzielni. To margines całego zasobu w Polsce, bo zdecydowana większość spółdzielni ma uregulowany tytuł do gruntu i tej blokady w ogóle nie odczuwa.

Jeżeli nie wiesz, po której stronie jest Twoja spółdzielnia, sprawdź księgi wieczyste nieruchomości gruntowych. Jeśli jako właściciel figuruje Skarb Państwa albo gmina, a spółdzielnia nie jest wpisana jako użytkownik wieczysty, sprawa Was dotyczy.

W Sejmie leży drugi projekt

Równolegle procedowany jest projekt poselski PSL-TD o ostatecznym uporządkowaniu stanu prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych, wniesiony 16 kwietnia 2026 r. Różni się mechanizmem, nie celem.

Projekt rządowy, druk 3233Projekt poselski PSL-TD
Mechanizmroszczenie, z którym spółdzielnia musi wystąpićnabycie prawa z mocy ustawy po terminie
Terminbrak automatyzmu24 miesiące od wejścia ustawy w życie
Trybdecyzja administracyjna organuskutek bez inicjatywy spółdzielni
Roszczenia osób trzecichmechanizmy ograniczającepierwszeństwo roszczeń spółdzielni

Projekt rządowy daje spółdzielni prawo do wystąpienia z żądaniem. Projekt poselski uruchamia zegar, po którym skutek następuje sam. To różnica, która przesądzi o tym, ile pracy spadnie na zarząd spółdzielni, więc warto śledzić oba. Osobno opisujemy projekt UD311, który wprowadza kadencyjność zarządów i rozszerza dostęp do dokumentów spółdzielni – to druga z dwóch dużych zmian, nad którymi obecnie trwają prace.

Co zrobić teraz

  1. Sprawdź w księgach wieczystych tytuł prawny do wszystkich gruntów pod budynkami.
  2. Przy nieuregulowanych działkach zbierz dokumentację przekazania gruntu i decyzje z lat dziewięćdziesiątych. Przyda się tu ta sama dokumentacja techniczna obiektu, którą kompletujesz przy kontrolach okresowych z art. 62 Prawa budowlanego.
  3. Ustal, czy spółdzielnia składała już wniosek na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, bo projekt przewiduje rozwiązania dla spraw w toku.
  4. Oszacuj przyszłe opłaty za użytkowanie wieczyste, zanim temat trafi na radę nadzorczą.
  5. Nie ogłaszaj mieszkańcom, że sprawa jest załatwiona. Pierwsze decyzje administracyjne mogą zapaść najwcześniej w drugiej połowie 2027 roku.

Postępowanie administracyjne zacznie się od odnalezienia dokumentów sprzed trzydziestu lat. Jeśli trzymacie je w segregatorach w kilku biurach, uporządkowanie dokumentacji per obiekt warto zacząć niezależnie od losów tej ustawy.

Źródła: wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, karta projektu UD335 ze statusem „Zrealizowany“ i adnotacją o przyjęciu przez Radę Ministrów 6 października 2026 r.; wykaz projektów ustaw wniesionych do Sejmu RP, druk nr 3233; protokół Komisji Prawniczej opublikowany przez RCL 13 sierpnia 2026 r.; komunikaty Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Stan na 13 listopada 2026 r.

Pozostałe zmiany w przepisach dotyczących zarządzania budynkami opisujemy w Strefie Zarządcy.