Jak odczytać klasę swojego kotła?

Klasę określa norma PN-EN 303-5 i producent podaje ją na tabliczce znamionowej urządzenia oraz w dokumentacji techniczno-ruchowej. Klasy opisują dopuszczalne emisje pyłu, tlenku węgla i węglowodorów oraz sprawność cieplną, przy czym wyższa klasa oznacza niższą emisję.

Rodzaj kotłaOznaczenieStatus w większości województw
Kocioł pozaklasowy, potocznie kopciuchbrak klasy, często brak tabliczki znamionowejzakazany, terminy minęły
Klasa 3 i 4PN-EN 303-5, klasa 3 lub 4terminy wygasają w latach 2026–2028
Klasa 5PN-EN 303-5, klasa 5dopuszczony, w Pomorskiem do 1 lipca 2035 r.
Ekoprojektzgodność z rozporządzeniem Ecodesigndopuszczony bezterminowo w większości uchwał

Brak tabliczki znamionowej na urządzeniu urzędnicy traktują w kontroli jak kocioł pozaklasowy. Dotyczy to także kotłów wykonanych samodzielnie oraz przerobionych.

Jakie terminy obowiązują w poszczególnych województwach?

Każdy sejmik uchwala własne terminy, przez co daty różnią się między województwami nawet o kilka lat. Poniżej zestawienie dla regionów, dla których terminy są potwierdzone w dostępnych źródłach.

WojewództwoKotły klasy 3 i 4Uwagi
Małopolskiedo 31 grudnia 2026jedna z najbardziej restrykcyjnych uchwał w kraju
Lubelskiedo 31 grudnia 2026kominki w nowych budynkach muszą spełniać ekoprojekt od 1 maja 2021 r.
Pomorskiezakaz od 1 września 2026kotły klasy 5 dopuszczone do 1 lipca 2035 r.
Podkarpackiedo końca 2027zakaz kotłów bezklasowych od 1 stycznia 2026 r.
Śląskiedo 31 grudnia 2027kary do 5000 zł
Łódzkiezależnie od uchwałyod 2026 r. wymóg filtrów w starych piecach i kominkach

Czego nie obejmują uchwały antysmogowe?

Uchwały regulują rodzaj urządzenia grzewczego i jakość paliwa, natomiast nie zastępują obowiązków wynikających z Prawa budowlanego. Niezależnie od klasy kotła właściciel i zarządca budynku odpowiadają za coroczną kontrolę przewodów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych oraz za ich czyszczenie, które przy paliwie stałym wykonuje się częściej niż raz w roku.

Wymiana kotła na zgodny z uchwałą nie zwalnia więc z przeglądu kominiarskiego. Działa to również w drugą stronę, ponieważ aktualny protokół kominiarski nie legalizuje kotła, którego termin eksploatacji upłynął.

Co grozi za użytkowanie kotła po terminie?

Naruszenie uchwały antysmogowej stanowi wykroczenie zagrożone grzywną, przy czym w postępowaniu mandatowym kwoty sięgają 500 zł, a przy skierowaniu sprawy do sądu grzywna może być wyższa. W publikacjach często pojawia się kwota 5000 zł, która odnosi się do grzywny orzekanej przez sąd, a nie do mandatu nakładanego podczas kontroli.

Dodatkową konsekwencją bywa utrata dofinansowania. Programy wsparcia wymagają zgodności źródła ciepła z lokalną uchwałą, a w programie Czyste Powietrze dofinansowaniu nie podlegają już kotły gazowe ani węglowe.

Co powinien zrobić zarządca budynku wielorodzinnego?

Termin dotyczy każdego źródła ciepła na paliwo stałe, także kotłowni obsługującej budynek wielorodzinny oraz kotłów w lokalach komunalnych. Przy zasobie rozproszonym po kilku gminach warto zacząć od inwentaryzacji, ponieważ część obiektów może leżeć w województwie o wcześniejszym terminie.

Przydatna okazuje się tu dokumentacja, którą kompletuje się przy kontrolach okresowych z art. 62 Prawa budowlanego, bo protokoły kominiarskie zawierają informacje o rodzaju urządzenia grzewczego w budynku.

Co zrobić do końca grudnia?

  1. Odczytaj klasę kotła z tabliczki znamionowej. Brak tabliczki oznacza w kontroli kocioł pozaklasowy.
  2. Sprawdź termin w uchwale antysmogowej województwa, w którym leży budynek, a nie w ogólnym zestawieniu.
  3. Przy budynkach wielorodzinnych zinwentaryzuj wszystkie źródła ciepła na paliwo stałe, łącznie z lokalami komunalnymi.
  4. Zweryfikuj możliwości dofinansowania przed zakupem urządzenia, ponieważ katalog wspieranych źródeł zmieniał się w 2026 roku.
  5. Umów przegląd kominiarski niezależnie od planów wymiany kotła.

Źródła: uchwały antysmogowe sejmików województw małopolskiego, lubelskiego, pomorskiego, podkarpackiego, śląskiego i łódzkiego; norma PN-EN 303-5 dotycząca kotłów na paliwa stałe; art. 62 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Stan na 13 listopada 2026 r.